การพัฒนาการท่องเที่ยวในรูปแบบที่สร้างสรรค์

การท่องเที่ยวสร้างสรรค์นับได้ว่าเป็นการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ เนื่องจากการท่องเที่ยวในรูปแบบเดิมนั้นเป็นการท่องเที่ยวที่มีวัตถุประสงค์เพียงเพื่อเป็นการใช้เวลาในการพักผ่อนหย่อนใจ และแสวงหาความสุขความเพลิดเพลินเท่านั้น ต่อมาการท่องเที่ยวได้เพิ่มรูปแบบให้มีการท่องเที่ยวในด้านต่างๆเพิ่มขึ้น อย่างเช่น เชิงประวัติศาสตร์และเชิงวัฒนธรรม โดยจะเน้นรูปแบบของการท่องเที่ยว ไปยังพิพิธภัณฑ์ และ โบราณสถานต่างๆ เป็นการสร้างความสมดุลในชุมชนโดยการใช้การท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์ สำหรับประเทศไทยนั้นนับได้ว่าเป็นจุดหมายของชาวต่างชาติเนื่องจากลักษณะที่โดดเด่น มีประวัติศาสตร์โบราณคดี มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ มีความงดงามทางประเพณีวัฒนธรรม มีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ แหล่งพันธุ์พืชและสัตว์ที่น่าสนใจ

การจัดการท่องเที่ยวสร้างสรรค์นั้น เป็นการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ซึ่งเริ่มต้นขึ้น โดยการนำเสนอ แนวคิดการจัดการท่องเที่ยวสร้างสรรค์แก่ชุมชน จนเกิดเป็นแนวทางการดำเนินงานด้านการพัฒนาท่องเที่ยวในรูปแบบของการจัดการการท่องเที่ยวสร้างสรรค์ ซึ่งสามารถรายได้ และยังช่วยในการสร้างความสามัคคี ความหวงแหนในท้องถิ่น รวมทั้งจะได้ทราบถึงผลดีผลเสียในการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์ต่อการพัฒนาชุมชนได้ด้วยทั้งนี้การจัดการท่องเที่ยวนั้นเป็นเครื่องมือในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในแหล่งท่องเที่ยว สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นรากฐานที่สำคัญในการพัฒนาไปสู่การท่องเที่ยวสร้างสรรค์นอกจากนี้การจัดการการท่องเที่ยวอย่างเหมาะสมจะเอื้อประโยชน์ต่อการอนุรักษ์ได้เป็นอย่างดีและเป็นการสร้างจิตสำนึกในการรักษาระบบนิเวศในชุมชน และยังสามารถช่วยในคนในชุมชนนั้นได้ร่วมคิด ร่วมทำ และหากมีการจัดการอย่างเป็นระบบและประสบความสำเร็จแล้ว ก็จะสามารถขยายผลไปในพื้นที่ข้างเคียงและพื้นที่อื่นๆ ได้อีกด้วย

ดังนั้นแหล่งท่องเที่ยวและชุมชนจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ของสังคมที่สามารถแลกเปลี่ยนเรียนรู้จนกลายเป็นพลังในการสร้างฐานความรู้สำหรับการพัฒนาอย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน และยังช่วยในการสร้างเศรษฐกิจให้แก่ชุมชนและประเทศได้อย่างมากมาย การร่วมมือกันของคนในชุมชนและหน่วยงานต่างๆ ก็เช่นเดียวกันที่จะสร้างรากฐานสำคัญในการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์ให้ดำเนินต่อไปและรวมทั้งช่วยฟื้นฟูการท่องเที่ยวให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ยั่งยืนเพื่อให้ชาวต่างชาติหรือแม้แต่คนไทยเองนั้นได้มีสถานที่ท่องเที่ยวในการพักผ่อน รวมทั้งได้เรียนรู้สิ่งใหม่ๆจากการท่องเที่ยวในรูปแบบที่สร้างสรรค์อีกด้วย

กิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศทางทะเลที่สมบูรณ์และสวยงาม

กิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศสามารถกระทำได้หลายรูปแบบในพื้นที่ธรรมชาติที่มีระบบนิเวศต่างๆกัน เช่นกลุ่มระบบนิเวศป่าเขาจะเน้นกิจกรรมที่อาศัยทรัพยากรนันทนาการประเภท ป่าไม้ สัตว์ป่า แหล่งน้ำ เช่น อ่างเก็บน้ำ ทะเลสาบ น้ำตกต่าง ๆ สภาพภูมิทัศน์ของลักษณะสัณฐานที่ดินและสัณฐานทางธรณีที่เป็นลักษณะเด่นแปลกตา หรือลักษณะเด่นที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ โบราณสถาน โบราณวัตถุ และวัฒนธรรมของชุมชนดั้งเดิมในพื้นที่เป็นหลักสำคัญ ส่วนกลุ่มระบบนิเวศแบบเกาะแก่งชายฝั่งมักจะได้รับความสนใจในด้านทรัพยากรทางทะเล ที่ยังคงสภาพธรรมชาติสมบูรณ์สวยงาม เช่น ปะการัง ปลาสวยงาม ชายหาดที่สวยงาม ส่วนสภาพป่าเขาหรือแหล่งน้ำต่างๆจะได้รับความสนใจเป็นอันดับรองลงมา ดังนั้นกิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์จะเน้นไปในส่วนที่เป็นชายฝั่ง กิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่ได้รับความนิยมมาก คือ การดูนกต่างๆโดยเฉพาะนกต่างถิ่นที่หาดูได้ยาก เป็นต้น

การท่องเที่ยวพื้นที่ชายฝั่งทะเลนับเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ

ทั้งจากสภาพภูมิทัศน์ที่สวยงามของเกาะ หาดทราย แนวปะการังและแหล่งหญ้าทะเล แหล่งโบราณคดีใต้น้ำ และแหล่งท่องเที่ยวอื่นๆ ที่เป็นโบราณสถานหรือโบราณคดี ประเพณีและวัฒนธรรม ที่กระจายอยู่ในจังหวัดต่างๆในพื้นที่ชายฝั่งทะเล รายได้จากการท่องเที่ยวเป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญของประเทศ โดยเฉพาะการท่องเที่ยวทางทะเลที่มีปริมาณเพิ่มขึ้นทุกปี เนื่องจากความอุดมสมบูรณ์และความสวยงามของทะเลไทยและพื้นที่บริเวณชายฝั่งทำให้ประเทศไทย กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ชายฝั่งทะเลทั้งด้านอ่าวไทยในทะเลจีนใต้ และชายฝั่งทะเลอันดามัน ในมหาสมุทรอินเดีย ได้ถูกนำมาพัฒนาทางการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง และสร้างรายได้เข้าประเทศเป็นจำนวนมาก

การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ

เป็นการท่องเที่ยวไปในแหล่งธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น และแหล่งวัฒนธรรมที่เกี่ยวเนื่องกับระบบนิเวศ เกิดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้ที่เกี่ยวข้องภายใต้การจัดการสิ่งแวดล้อมและการท่องเที่ยวอย่างมีส่วนร่วมของท้องถิ่นเพื่อมุ่งเน้นการปลูกจิตสำนึกที่ดีในการรักษาระบบนิเวศอย่างยั่งยืน เนื่องจากการท่องเที่ยวเชิงนิเวศทางทะเลเป็นการท่องเที่ยวในแหล่งธรรมชาติทางทะเลที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น และแหล่งท่องเที่ยวที่เกี่ยวเนื่องกับระบบนิเวศทางทะเล อย่างมีความรับผิดชอบ และเกิดกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้ที่เกี่ยวข้องภายใต้การจัดการสิ่งแวดล้อมและการท่องเที่ยวอย่งมีส่วนร่วมของท้องถิ่นเพื่อมุ่งเน้นการปลูกจิตสำนึกที่ดีในการรักษาระบบนิเวศอย่างยั่งยืน

เวลาแห่งการปลดปล่อยฟูลมูนปาร์ตี้ เกาะพะงัน

Full Moon Party เกาะพะงัน

นั้นถือเป็นงานสังสรรค์ระดับตำนาน ซึ่งอันที่จริงแล้วยังมีงานฮาล์ฟมูนปาร์ตี้และงานแบล็คมูนปาร์ตี้ที่ได้รับความนิยมไม่แพ้กันอีกด้วย ทำไปทำมาดูเหมือนว่าทุกคนต่างยินดีและเต็มใจจะออกมาฉลองและสนุกสุขสันต์กันอย่างเต็มที่ ไม่ว่าพระจันทร์จะเต็มดวงหรือถูกเมฆบดบังก็ตามที Full Moon Party เป็นงานฉลองคืนพระจันทร์วันเพ็ญ บนชายหาดเกาะพะงัน จัดขึ้นที่หาดริ้น เกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี ทุกๆคืนที่พระจันทร์เต็มดวง ไม่ใช่งานบวงสรวงใดๆทั้งสิ้น แต่เป็นงานสนุกสุดเหวี่ยงกันที่ชายหาด เต้นรำ เสียงเพลง ปาร์ตี้ เป็นงานที่มีชื่อเสียงในระดับโลก รู้จักกันดี และนิยมมากในหมู่นักท่องเที่ยวต่างชาติที่ต่างก็มาหาความอิสระกันในค่ำคืนพระจันทร์เต็มดวงบนเกาะพะงัน

กลายเป็นจุดสังสรรค์ให้แก่นักท่องเที่ยวที่เดินทางมายังเอเชีย

ถึงขนาดที่ว่าแทบทุกคนวางแผนจะมาสนุกสุดเหวี่ยงบนชายหาดอย่างน้อยหนึ่งครั้ง ซึ่งเหล่านักเดินทางจากทั่วโลกต่างร่วมกันดื่ม กิน และเต้นจนถึงโต้รุ่ง ในช่วงไม่กีปีที่ผ่านมา ปาร์ตี้ดูจะอลังการมากยิ่งขึ้น โดยมีบรรยากาศละม้ายคล้ายงานคาร์นิวาล พร้อมด้วยการแสดงต่างๆ เช่น การกลืนไฟ การเล่นโยนของ และแน่นอนว่าที่พลาดไม่ได้ คือ การจุดพลุไฟแบบไม่ให้ตั้งตัว งานเลี้ยงเลิกราเมื่อพระอาทิตย์เริ่มฉายแสง ได้จัดติดต่อกันมากกว่า 20 กว่าปีแล้ว และตราบใดที่ท้องฟ้ายังคงประดับด้วยจันทรา และชายหาดยังไม่สิ้นหาดทราย ก็ดูเหมือนว่านักท่องเที่ยวจะแห่กันมาที่เกาะพะงันอยู่ไม่ขาดสายเพื่อดื่ม กิน แดนซ์กระจาย และสัมผัสกับความสนุกสนานของค่ำคืนยามพระจันทร์เต็มดวง เหนือท้องฟ้าเมืองไทย นับเป็นจุดที่ดวงจันทร์สวยงามมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

เที่ยงคืนสำหรับปาร์ตี้นี้ถือว่าเร็วเกินไป ราว ตี 2 ถึง ตี 3 คือช่วงเวลาที่มีนักท่องเที่ยวสูงสุด ร้านรวงที่เน้นขายเฉพาะเครื่องดื่มแอลกอฮอล รียงรายเต็มชายหาด ทุกร้านจะมีรูปแบบเหมือนกันคือ เครื่องดื่มแอลกอฮอลหลายสิบประเภท โซดา น้ำอัดลม เครื่องดื่มบำรุงกำลัง ถูกคละเคล้าใส่ถังพลาสติกใบเล็กๆ เมื่อใดที่ดวงจันทร์ได้โผล่พ้นขึ้นจากขอบฟ้าเมื่อไร เวลาแห่งการปลดปล่อยฟูลมูนปาร์ตี้ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว ท่ามกลางเสียงดนตรีที่อื้ออึง สามารถดีดดิ้น เต้นแร้งเต้นกาได้ตลอดแนวชายหาด เป็นช่วงชีวิตที่อิสระเสรีจริงๆ คละเคล้าไปด้วยเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์หลากหลายชนิด นี่คือจิตวิญญาณของงานฟูลมูนปาร์ตี้ ไม่มีไรมากกว่านั้นจริงๆ

กิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ที่ได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ

การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพเป็นกิจกรรมหนึ่งที่ได้รับความนิยม เพราะผู้คนส่วนใหญ่หันมาดูแลสุขภาพกันมากขึ้น เพื่อรักษาโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการรักษาโรคที่มหาศาล ส่งผลให้นักธุรกิจเริ่มหันมาทำธุรกิจด้านสุขภาพกันมากขึ้น อีกทั้งตามโรงพยาบาลต่างๆเริ่มมีกิจกรรมนี้ขึ้น เพื่อส่งเสริมให้คนไข้มีสภาพร่างกายและจิตใจที่แข็งแรง ช่วยฟื้นฟูสุขภาพหลังจากการรักษา รวมไปถึงกิจกรรมด้านความงามก็เริ่มได้รับความนิยมตามมาด้วย

การท่องเที่ยวที่มีกิจกรรมด้านสุขภาพรวมอยู่ด้วย ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และในหลายๆประเทศรวมถึงประเทศไทยยังมีการส่งเสริมให้มีกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสุขภาพมากขึ้น สำหรับในประเทศไทยนั้นการท่องเที่ยวรูปแบบนี้ทำให้สามารถเพิ่มพูนรายได้จำนวนมากเข้าสู่ประเทศ และมีโอกาสในการลงทุนมากขึ้น อีกทั้งประเทศไทยยังได้เปรียบเรื่องค่าบริการที่ถูกกว่า ด้วยมาตรฐานระดับสากล และความพร้อมในสถานที่ท่องเที่ยว รวมทั้งมีการรองรับนักท่องเที่ยวได้ทั่วถึง

ในหลายๆประเทศเริ่มให้ความสำคัญกับการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพมากขึ้น ซึ่งทำให้ประเทศมีรายได้มากขึ้นในทุกๆปี นอกจากจะใช้จ่ายด้านบริการตามโรงพยาบาลต่างๆแล้ว ยังมีค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวเนื่องกับการท่องเที่ยวที่มาจากนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ อีกทั้งยังมีบริการทางการแพทย์แบบทางเลือกเพื่อส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค เช่น นวดแผนไทย สปา ที่บริการนักท่องเที่ยวที่เข้ามาเที่ยวในเมืองไทยด้วย

ในประเทศไทยเองได้มีการขยายตลาดไปยังประเทศสิงคโปร์ และยังได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว เนื่องจากเรามีความได้เปรียบในด้านบริการมากกว่าประเทศอื่นๆ โดยเฉพาะด้านบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความชำนาญในการรักษาด้านนี้โดยตรง และด้วยค่าใช้จ่ายที่ต่ำกว่าประเทศอื่นๆ รวมทั้งด้านวัฒนธรรมที่มีความหลากหลาย ทำให้ประเทศไทยเป็นประเทศที่นักท่องเที่ยวที่นิยมด้านกิจกรรมเชิงสุขภาพให้ความสนใจไม่แพ้ประเทศอื่นๆ

การเปิดเสรีประชาคมอาเซียน มีแนวโน้มว่าการแข่งขันจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ในธุรกิจบริการด้านสุขภาพที่มีนักลงทุนชาวต่างชาติเริ่มเข้ามาขยายการลงทุนในประเทศไทยเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะการลงทุนด้านการแพทย์ทางเลือก ที่มุ่งเน้นการส่งเสริมด้านสุขภาพ เช่น ธุรกิจสปา นวดแผนไทย รวมถึงธุรกิจด้านการท่องเที่ยว และธุรกิจเกี่ยวเนื่องอื่นๆด้วย

ธุรกิจการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวโดยมีชุมชนเป็นส่วนร่วม

การจัดการท่องเที่ยวแบบชุมชนมีส่วนร่วม สามารถดำเนินการได้ในแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยวทางวิถีชีวิต ประเพณี และวัฒนธรรม โดยในแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ จะพบว่ามีการจัดการในพื้นที่ที่ส่งเสริมด้านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เช่น บ้านอุ้งฝาง จังหวัดตาก เกาะยาว จังหวัดพังงา เป็นต้น ในขณะที่การจัดบ้านพักสัมผัสวัฒนธรรมชนบท ทางประวัติศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยวทางวิถีชีวิต ประเพณีและวัฒนธรรม มักจะดำเนินการด้านการท่องเที่ยวที่นำเสนอเอกลักษณ์ของชุมชน เช่น บ้านปลายโพงพาง จังหวัดสมุทรสงคราม บ้านเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรี บ้านโคกโก่ง จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นต้น

กิจกรรมท่องเที่ยวแบบชุมชนมีส่วนร่วมนั้น สิ่งหนึ่ง ชุมชนต้องจัดบริการด้านการมีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายแบบสังคมชนบท เป็นจุดขายที่สำคัญการจัดกิจกรรมที่พักแบบสัมผัสวัฒนธรรมในชนบท จึงเป็นสิ่งอำนวยความสะดวกให้กับนักท่องเที่ยวในแหล่งชุมชน แต่ต้องอยู่ภายใต้ศักยภาพและความพร้อมของชุมชนเป็นหลัก บริการที่เสนอให้ ได้แก่ วิถีการดำเนินชีวิตที่เรียบง่ายแบบสังคมชนบท วัฒนธรรมท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะ ความปลอดภัย ความสะอาดห้องพักพร้อมอาหาร และกิจกรรมการท่องเที่ยว

ในการจัดการเป็นการร่วมกิจกรรมที่พักโฮมสเตย์ ที่มีการรวมกลุ่มการจัดตั้งในรูปกลุ่ม ชมรม สหกรณ์ ซึ่งสมาชิกและคนในชุมชนจะต้องมีความเข้าใจและมีส่วนร่วมในด้านการจัดการในแต่ละด้าน ดังนี้

1. บ้านพัก
ควรมีโครงสร้างที่ดี ชุมชนมีสภาพแวดล้อมที่ดี ไม่ไกลจากเมือง หรือพื้นที่เทศกาล ความเต็มใจของสมาชิกในครอบครัวต่อการรับผู้มาเยือน และควรมีสิ่งต่าง ๆ เช่นที่นอน หมอน น้ำประปา ห้องน้ำสะอาด ฯลฯ  รวมทั้งความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
2. การกำหนดระเบียบและข้อปฏิบัติสำหรับนักท่องเที่ยว
วัฒนธรรม จารีต ประเพณีและความเชื่อของแต่ละชุมชนอาจแตกต่างกัน ดังนั้นการกำหนดระเบียบและข้อปฏิบัติสำหรับนักท่องเที่ยว เช่นการแต่งกาย การนอน การกำหนดเวลาเข้าออกบ้านพัก อาจจะแตกต่างไปในแต่ละชุมชน
3. การต้อนรับ
คนไทยเป็นผู้มีใจโอบอ้อมอารี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การต้อนรับนักท่องเที่ยวดุจดังญาติมิตรจะทำให้นักท่องเที่ยวเกิดความอบอุ่น ควรมีการจัดพื้นที่ต้อนรับในลักษณะจุดศูนย์กลางของชุมชน เพื่อการดำเนินการต้อนรับ ลงทะเบียน การเข้าพัก หรือการให้ข้อมูลการท่องเที่ยว อาจต้อนรับด้วยวัฒนธรรมประจำถิ่น เช่น ภาคอีสาน / เหนือ ต้อนรับด้วยการบายศรีสู่ขวัญ
4. การสำรองที่พัก
จองทางไปรษณีย์ โทรศัพท์ การจองที่พักควรได้รับการตอบสนองทันที ควรมีผู้ประสานงานส่งรายละเอียดให้กับนักท่องเที่ยว และแจ้งข้อมูลรายละเอียดให้การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
5. การลงทะเบียน
ผู้เข้าพักต้องลงทะเบียนเพื่อเป็นหลักฐานและอ้างอิงในอนาคต ส่วนนี้อาจไม่ต้องเป็นรูปแบบเหมือนธุรกิจโรงแรม แต่ควรเป็นข้อมูลแบบง่าย
 6. การบริการอาหาร
เนื่องจากนักท่องเที่ยวต้องพักกับเจ้าของบ้าน อาหารมื้อใดอาหารมื้อหนึ่งจึงมีความจำเป็น การนำเสนอรายการอาหารท้องถิ่นจึงเป็นเสน่ห์และจะทำให้นักท่องเที่ยวเกิดความประทับใจ ทั้งนี้ต้องพิจารณาข้อมูลนักท่องเที่ยว เช่น เชื้อชาติ ศาสนา งบประมาณในการจัดทำอาหาร ปัจจัยฤดูกาล อาหารประจำท้องถิ่นและจำนวนนักท่องเที่ยว

จะเห็นว่า การท่องเที่ยวแบบสัมผัสวัฒนธรรม ประเพณี วิถีชุมชนในชนบทนั้น เป็นการท่องเที่ยวแบบชุมชนมีส่วนร่วมโดยการรวมกันเป็นกลุ่ม ชมรม หรือสหกรณ์ ในการจัดการบริหารแก่นักท่องเที่ยวที่จะมาสัมผัสวัฒนธรรม แหล่งท่องเที่ยวตามธรรมชาติ ทางประวัติศาสตร์ ซึ่งชุมชนอาจมีการจัดที่พักหรือเรียกว่า “โฮมสเตย์” ไว้บริการ ทั้งนี้การมีส่วนร่วมในการจัดการ การบริการแก่นักท่องเที่ยวเพื่อแสดงเอกลักษณ์ ประเพณี วัฒนธรรม วิถีชีวิต โดยชุมชนจะต้องมีส่วนร่วมในการจัดการในด้าน ร่วมคิดวางแผน ร่วมทำกิจกรรม ร่วมดำเนินการและร่วมรับประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นแก่ชุมชน